वटपौर्णिमा नक्की का साजरी केली जाते ?
संपादकीय विशेष कार्यकारी संपादक किरण सोनवणे
भारतीय संस्कृतीत साजऱ्या होणाऱ्या अनेक सणांपैकी वटपौर्णिमा हा सण विशेष महत्त्वाचा मानला जातो. हा सण प्रामुख्याने विवाहित महिलांकडून आपल्या पतीच्या दीर्घायुष्य, उत्तम आरोग्य आणि कुटुंबाच्या सुख-समृद्धीसाठी साजरा केला जातो. ज्येष्ठ महिन्यातील पौर्णिमेला हा सण मोठ्या भक्तिभावाने साजरा केला जातो.
वटपौर्णिमेमागे सावित्री आणि सत्यवान यांची पौराणिक कथा आहे. कथेनुसार, सत्यवानाचे आयुष्य अल्प असल्याचे माहीत असूनही सावित्रीने त्याच्याशी विवाह केला. नियोजित दिवशी सत्यवानाचा मृत्यू झाल्यानंतर यमराज त्याचे प्राण घेऊन निघाले. मात्र सावित्रीने आपल्या बुद्धिमत्ता, धैर्य, संयम आणि अढळ पतिव्रतेच्या बळावर यमराजांना प्रसन्न केले. अखेरीस यमराजांनी सत्यवानाला पुन्हा जीवनदान दिले. ही घटना वडाच्या वृक्षाखाली घडल्याचे मानले जाते. त्यामुळे वडाचा वृक्ष दीर्घायुष्य, स्थैर्य आणि अखंड जीवनाचे प्रतीक मानला जातो.
या दिवशी विवाहित महिला वडाच्या वृक्षाची पूजा करतात, त्याला पवित्र धागा गुंडाळून प्रदक्षिणा घालतात आणि कुटुंबाच्या कल्याणासाठी प्रार्थना करतात. आजच्या काळात या सणाचा अर्थ केवळ पतीच्या दीर्घायुष्यापुरता मर्यादित नसून, पती-पत्नीमधील परस्पर प्रेम, विश्वास, समानता, समर्पण आणि जबाबदारी यांचे महत्त्व अधोरेखित करणारा आहे.
तसेच वडाचा वृक्ष पर्यावरणाच्या दृष्टीने अत्यंत उपयुक्त असल्याने वटपौर्णिमा हा सण वृक्षसंवर्धनाचा संदेशही देतो. निसर्गाचे रक्षण करणे आणि पर्यावरणाशी आपले नाते दृढ करणे, हाही या सणामागील महत्त्वाचा विचार आहे.
वटपौर्णिमा हा केवळ धार्मिक विधी नसून, प्रेम, निष्ठा, कुटुंबातील ऐक्य, पर्यावरण संरक्षण आणि भारतीय संस्कृतीतील जीवनमूल्यांचे जतन करणारा एक प्रेरणादायी सण आहे.
